GỢI Ý CÁC HOẠT ĐỘNG SỬ DỤNG AI TRONG MÔN LỊCH SỬ

Lịch sử là một môn học dựa trên bằng chứng, góc nhìn và lập luận. Học sinh đọc các nguồn tư liệu gốc, tranh luận về các bước ngoặt lịch sử, xem xét những cách diễn giải khác nhau và tìm hiểu cách các xã hội đã hình thành quyết định trong những bối cảnh cụ thể. Trí tuệ nhân tạo (AI) phù hợp một cách tự nhiên với tiến trình học tập này, bởi nó có khả năng tạo ra các góc nhìn thay thế, mô phỏng đối thoại với các nhân vật lịch sử và cung cấp theo yêu cầu những phiên bản được điều chỉnh của các văn bản phức tạp. Tuy nhiên, những công cụ này không thay thế hoạt động phân tích; thay vào đó, chúng mở rộng nguồn tư liệu để học sinh tiến hành phân tích một cách sâu sắc hơn.

Một trong những lý do khiến môn Lịch sử trở thành môi trường đặc biệt phù hợp để khai thác AI chính là vấn đề định kiến và thiên lệch (bias). Mọi mô hình AI đều phản ánh những thiên lệch nhất định được hình thành từ dữ liệu huấn luyện, trong khi việc nhận diện và phân tích thiên lệch vốn đã là một năng lực cốt lõi trong khoa học xã hội. Khi học sinh biết cách yêu cầu AI trình bày về Chiến tranh thế giới thứ nhất từ bốn góc nhìn quốc gia khác nhau, rồi đối chiếu sự khác biệt và mâu thuẫn giữa các cách kể chuyện, các em đang đồng thời phát triển những kỹ năng tư duy lịch sử quan trọng. AI, trong trường hợp này, không làm giảm tính phê phán, mà ngược lại, giúp làm nổi bật sự thiên lệch, từ đó đặt học sinh vào vị trí người phân tích và diễn giải ý nghĩa của những khác biệt đó.Các hoạt động trong phần này bao gồm nhiều hình thức khác nhau, từ phân tích tư liệu gốc, nhập vai lịch sử, đến nhận diện deepfake và mô phỏng các quy trình công dân. Một số hoạt động có thể được triển khai nhanh trong lớp học như hoạt động khởi động, trong khi những hoạt động khác phù hợp với các dự án kéo dài nhiều ngày. Tuy nhiên, tất cả đều tuân theo một nguyên tắc chung: AI đảm nhiệm phần hỗ trợ mang tính kỹ thuật như tìm kiếm tư liệu, tạo nội dung ban đầu và cá nhân hóa theo mức độ học sinh, còn giáo viên và học sinh tập trung vào các hoạt động cốt lõi của tư duy lịch sử đó là diễn giải, đánh giá và xây dựng lập luận.

XEM TÀI LIỆU TẠI ĐÂY